Şehir Monografileri Üzerine

Monografi: Tarihi bir olay, yerleşim yeri, kişi ya da eser hakkında detaylı ve çok yönlü inceleme yapılmasıdır.

3742 0

Edip Müney

Edip Müney

İncelenen konuya dair tüm detayların ortaya çıktığı bu tür çalışmalar sayesinde kültürel değişim izlenebileceği gibi daha kapsamlı araştırmalar da yapılabilir.
Bu anlamda şehir monografileri, yerleşim yerinin ve toplumsal değişiminin kültürel fotoğrafı gibidir.
Bunun yanında yöre folkloru (adet, gelenek, halk edebiyatı vd.) bu türden çalışmalar sayesinde kayıt altına alınır. Böylece elde edilen tüm veriler yerelden ulusala, ulusaldan da evrensele taşınır.
Ancak monografik çalışmalarda araştırma süreci uzun soluklu ve yorucudur. Günümüzde gerek yeterli okuma alışkanlığının olmayışı gerekse yüzeysel araştırma ne yazık ki bu tür çalışmalarda bilgi kirliliğine neden olmaktadır.
Ele alınan yer hakkında yalnızca bir kaç eserden alınan bilgilerin direkt alıntılanması; Saha çalışması (kişilerle mülakat, kalıtların incelenmesi, kitabe vs. estampaj ile transkripsiyon ve tahlili vb.) yapılmadan kısa sürede hazırlanan eserler maalesef "Ben yazdım oldu" anlayışına prim vermektedir.
Oysaki bu çalışmalar yetkinlik, dikkat ve sabra ihtiyaç duyulan zorlu bir süreç gerektirir. Örneğin: eski Türkçe (Osmanlıca) yazılı mezar taşları ya da kitabeler incelenecekse Osmanlıcaya, hatta bazen Arapça ve Farsça bilgisine sahip olmak gerekir. Kimi zaman da yerine göre harflerin istifi, dil bilgisi için hüsn-i hat bilgisi gerekir.
Zira alıntılanan eserdeki kitabenin yanlış okunmasına ortak olma gibi kötü ve gülünç durumlar ortaya çıkabilir. Aynı meyanda bilgi eksikliğinin yanlış okumalara da salık verilebileceğini söyleyebiliriz.
Mesela tarihçinin alanına bir sanat tarihçisi girer ve mezar taşları hakkında bir makale yazarsa ortaya farklı sonuç çıkabilir. Buna dair tespit edilmiş bir örnek şöyledir: Eski Türkçe (Osmanlıca) yazılı bir mezar taşında
kullanılan "Nevcivânım uçdu cennet bağına fîrâkı kaldı vâlidesi canına" yani: (genç yaşta öldü cennete gitti; ayrılığı kaldı annesine) anlamındaki kalıp ifade
"Nü cevanım gitti cennet bağına firakı kaldı validesi canına" diye çevrilirse ne yazık ki ortaya (nü (çıplak) genç cennete gitti ayrılığı annesine kaldı) gibi feceât bir durum çıkar.
Öte yandan kitaplarda kullanılan bilgilerin de kaynağının belirtilmesinin hem bir etik değer hem de kul hakkına saygı olduğu unutulmamalıdır.
Yeri gelmişken belirtmek gerekir ki bu tür işlere kalkışmak da yazara ayrıca bir vebal ve sorumluluk getirir. Zira inceleme konusu ile ilgili tüm eserlerin taranması sürecin sadece başlangıcını teşkil edecektir.
Ele alınacak döneme ait birincil kaynağa (Arşiv belgesi, yaşayanların kaleme aldıkları yazılar, aktarılanlar) erişilmeli ve bunlar dikkatle incelenerek tenkitleri de mutlaka yapılıp veri havuzuna kaydedilmelidir.
Veri analizi yorumlama ile ortaya çıkacak eserin ancak bu şekilde değer bulacak ve sonraki nesillere aktarıma esas bir kaynak olacaktır.
Bu anlamda şehir monografileri yıllara sari sürdürülecek çalışmalardır. Çalışma farklı başlılar altındaki içerikler halinde peyderpey de sürdürebilir.
Mesela;
…… ilçesi Nüfus defteri,
Arşiv Belgelerinde ... İlçesi/Kasabası/Köyü,
.... Kitabeleri,
... Köyü/kasabası Mezar Taşları
Adını taşıyabilecek eserler daha sonra tümünü kapsayacak bir ya da birden fazla ciltlik temel eserlerle bir araya getirilebilir.
Yerel yönetimlerin bilinçsizliği ya da lüzumsuz gördüğü bu tür çalışmalar aslında onların hem görevi hem de üzerlerine vebaldir.
Diğer taraftan bu tür çalışmalar başta da belirttiğimiz gibi yöre halkında bilinci temin etmesinin yanında turizmi de canlandıracaktır. Gayet tabi bu tür çalışmalarda liyakat dikkate alınmalı ve ortaya çıkacak eserlerde saha hakkında
değinilmedik hiç bir alan ya da konu bırakılmamış olmalıdır. Aksi takdir de bir atasözünde de belirtildiği gibi “Acemi katır, kapı önünde yük indirir.”
İletişim: edipmuney@gmail.com


Etiketler; #edip müney
Yorum Ekle
İsim
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Edip Müney72 - 5.5.2017 18:56:22
Teşekkürler, bilince vesile olması; bölgenin zengin sosyo-ekonomik ve folklorik yapısına vurgu olması dileğiyle...
Avatar
Serkan Gökalp70 - 3.5.2017 12:55:40
Sayın Müney yazılarınızı büyük bir ilgiyle takip ediyorum. Gerçekten değişik ve ilginç konuları gündeme taşıyorsunuz.Tebrik ve teşekkürlerimi sunarım, başarılarınızın daim olmasını dilerim......